Zomaar een artikel op de website van de NOS: “Volgens het heropende onderzoek kwam de amazone om het leven door een ongeluk. Waarschijnlijk is ze vast komen te zitten in de stijgbeugel doordat haar voet erdoorheen gleed. Haar verwondingen zijn volgens het OM veroorzaakt door een uitstekende schroef of spijker in de bak waar zij met haar paard reed.”

Het komt nog wel eens voor dat ruiters in de problemen raken doordat er iets mis gaat tijdens het rijden en ze bij een val met een voet vast blijven zitten in een stijgbeugel. Het kan allemaal goed aflopen, maar het kan dus ook fatale gevolgen hebben.

Sinds jaren zijn er met het oog daarop veiligheidsstijgbeugels op de markt. Beugels die moeten voorkomen dat dergelijke ongelukken gebeuren. Ze worden steeds vaker gebruikt, maar volgens Mark de Groot, medewerker het Drunens Ruiterhuis die klanten adviseert als het gaat om artikelen voor veilig paardrijden, moet het aantal gebruikers nog verder stijgen.

“Overigens geven ruiters tegenwoordig wel meer geld uit aan veiligheid. Ik denk dat het komt doordat iedereen steeds meer informatie krijgt. Via bijvoorbeeld Facebook wordt meer bekend over ongelukken in de paardensport. Mensen besluiten daardoor sneller om spullen aan te schaffen die de veiligheid tijdens het rijden vergroten. Ik merk dat aan de verkoop van veiligheidsbeugels, maar ook aan die van bijvoorbeeld bodyprotectors”, vertelt Mark de Groot.

Groot assortiment

De ruitersportspeciaalzaken verkopen momenteel een breed assortiment aan veiligheidsstijgbeugels. En ze zijn er echt voor iedereen. Er is van alles te koop en de prijzen lopen enorm uiteen. Je kunt al veiligheidsbeugels kopen die een paar tientjes kosten, maar de prijs kan ook oplopen tot een paar honderd euro. “Simpele beugels zijn meestal niet zo duur, maar de prijs-kwaliteitverhouding is dan ook wat minder hoog. De duurdere beugels zijn vaak van beter materiaal. Ze blijven mooier en het mechanisme is ook vaak beter. Voor het goed functioneren van het mechanisme is goed schoonhouden overigens wel altijd van groot belang”, vertelt Mark de Groot.

Niet alleen een wedstrijdruiter kan belang hebben bij een veiligheidsbeugel, maar ook voor recreanten is het zeker een optie. “Iedereen kan er belang bij hebben. Ik had laatst een klant in de winkel die recreatief rijdt. Zijn paard schrok tijdens een rit van een langsrijdende auto en hij viel eraf. Hij was op dat moment heel blij met zijn veiligheidsbeugel, die bij zijn val open schoot. Zelf rijd ik eventing en ik vind het ook een fijn idee dat als mijn paard plotseling stopt voor de hindernis of in een hindernis springt, dat ik er dan dankzij mijn veiligheidsbeugel gemakkelijk vanaf kan ”, vertelt De Groot.

Een goede veiligheidsbeugel zorgt er overigens niet alleen voor dat een ruiter die valt niet aan zijn paard blijft hangen, maar is ook van belang als het gaat om de gezondheid van de ruiter. “We verkopen steeds meer beugels met een breder voetbed, die spikes of antislipmateriaal in de zool hebben. Die beugels geven een ruiter meer grip en ze zorgen voor meer steun. Je voet moet heel wat dragen tijdens paardrijden. Als je gewoon loopt, dan wordt je gewicht over heel de onderkant van je voet verdeeld. Bij paardrijden steunt je gewicht alleen op de bal van je voet. Een breder voetbed geeft meer grip en zorgt voor een bredere steun. Daardoor zijn ze ook beter voor pezen en gewrichten van een ruiter. Het zorgt ervoor dat rijden zo aangenaam mogelijk wordt.”

Veiligheidsbeugels-met-elastiek

Elastiek

De meest verkochte veiligheidsstijgbeugel is momenteel een RVS beugel met aan de buitenkant een elastiek. Het elastiek schiet bij een val los en zorgt er op die manier voor dat de voet er niet in vast blijft zitten. “Het is een goede beugel en het werkt goed, maar het nadeel is dat als je het elastiek met je voet raakt, dat het dan ook wegschiet. Je moet dus meerdere elastieken paraat hebben als je met dergelijke beugels rijdt”, zegt De Groot.

Een andere beugel die niet heel duur is, is de beugel met een veiligheidstoeclip. Een beugel met een kapje om de neus van je voet dus, die voorkomt dat je voet door de beugel heen schiet. De clip is ook los te koop en gemakkelijk aan een standaardbeugel vast te maken. De veiligheidstoeclip is geschikt voor cross, trekking en endurance, omdat de risico's op wegglijden wordt verminderd. De Groot: “Ook ruiters met spasmen gebruiken deze beugel om te voorkomen dat hun voet door de beugel heen schiet. Het werkt uitstekend, maar het nadeel is dat je er wel in kunt blijven hangen. Je zou eigenlijk een dergelijke beugel moeten hebben, die ook aan de zijkant los kan.”

Ruiters met een lichamelijke beperking gebruiken ook nog wel eens laarzen of schoenen en een beugel met een magneet, die in elkaar klikken. “Bij die constructie heb ik wel zo mijn vraagtekens, want ik vraag met af of dat wel gemakkelijk los gaat bij een val. Ik begrijp best dat ruiters met een beperking vaak op een heel braaf paard rijden, maar ook een heel braaf paard kan een keer schrikken.” 

Beugels met een veer

Er zijn ook veiligheidsbeugels die openklappen bij een val. Wanneer de ruiter van het paard valt en er druk op de zijkant van de beugels komt, klapt de zijkant open waardoor de voet van de ruiter loskomt. Daaronder bevinden zich ook beugels die met een magneet en een veer werken. Bij die beugels sluit de beugel na het openklappen automatisch en dat zorgt ervoor dat de stijgbeugels tijdens het rijden altijd gesloten blijven.

Veel belangstelling is er ook voor beugels waarvan de onderste helft is voorzien van een flexibele zool. De stijgbeugels ondersteunen de voet in geval van nood doordat de beugel flexibel is in vier richtingen. Die zool zorgt er bovendien voor dat de hakken van de ruiter automatisch in de juiste lage positie worden gezet, wat de impact op het kraakbeen en gewrichtsbanden verzacht.

Er is dus voor elk wat wils. Mark de Groot ziet zelf het liefst een combinatie van al deze aspecten en die is er sinds kort ook. “Zelf ben ik op dit moment het meest enthousiast over een nieuwe revolutionaire stijgbeugel die is ontworpen met de allernieuwste veiligheidstechniek. Het is een grote beugel, met een breed voetbed en ze hebben een flexibele zool die alle kanten op kan. De buitenste arm heeft een veer en kan niet alleen 90 graden naar buiten kantelen, maar ook in een cirkel van 360 graden ronddraaien. De zolen zijn voorzien van metalen rolletjes, waardoor je je voet gemakkelijk van links naar rechts kunt bewegen, maar als je er op gaat staan, rollen ze niet meer. Dat zorgt voor een goede grip en dat is ook weer goed voor de gewrichten en pezen. Ze geven veel steun en het werkt echt!”

 

Schoeisel, beugelriemen en veiligheidshaken

Een goede beugel is al één stap in de goede richting, maar als je zeker wilt zijn van je veiligheid, dan horen daar ook goed schoeisel, sterke beugelriemen en stevige veiligheidshaken bij. “Ik adviseer altijd jodphurs of laarzen met een zool met ribbels. In elk geval geen gladde zool. Een geribbelde zool geeft meer grip en dat is prettiger rijden, zeker als je meerdere paarden per dag rijdt. Laarzen met een geribbelde zool kosten bovendien over het algemeen niet meer dan die met een gladde zool”, legt De Groot uit.

Als het om beugelriemen gaat, kiest De Groot voor riemen van leer en nylon. “Die zijn sterker dan beugelriemen die alleen van leer zijn. Bovendien rekken leren beugelriemen vaak wat uit, waardoor je ze af en toe van kant moet verwisselen. Voor de dressuurruiters hebben we tegenwoordig ook enkele beugelriemen, die aan de bovenkant aan de veiligheidshaak worden vastgemaakt met de lus en zo ontstaat er onder het zadelrokje geen bobbel. Je been ligt dus vlakker tegen het zadel”, aldus De Groot.

De veiligheidshaak, waaraan je beugelriem onder het zadelrokje zit, is ook een belangrijk onderdeel van het zadel, als het gaat om veiligheid. “Ik heb wel eens gehad dat de haak afbrak tijdens een cross. Die heb ik toen met één beugel uitgereden, maar dat was niet echt prettig”, lacht De Groot.

Het hoeft geen betoog dat De Groot nu de veiligheidshaak altijd goed controleert. “Een veiligheidshaak moet goed vastzitten en altijd gesloten zijn, maar moet wel gemakkelijk open en dicht gaan. De kwaliteit van een haak is vaak afhankelijk van de kwaliteit van het zadel. Het is wel belangrijk om ook dit onderdeel van het zadel goed schoon te houden.”

Veiligheidsbeugels-metveer

Wist je dat: Touw met lus was eerste stijgbeugel

De allereerste ‘stijgbeugel’ werd 200 jaar voor Christus al gebruikt in India. Het ging om een touw met lus, waar ze voor het opstijgen hun grote teen in staken. Het gebruik verspreidde zich over Azië. In koudere streken droegen ruiters echter laarzen om hun voeten warm te houden en voor hen was de teenbeugel te smal. Zij maakten ze een bredere voetsteun, waarin de hele voet kon rusten. Die beugels waren niet alleen handig om te kunnen opstijgen, maar boden ook veel steun bij het bewaren van hun evenwicht en zorgden voor een veel vastere zit. Dat maakte het voor gewapende ridders mogelijk om tijdens het rijden met beide handen hun wapens te bedienen. In ongeveer de achtste eeuw na Christus was de stijgbeugel in heel Europa in gebruik.

Gepubliceerd in Bit 248 | 2017